روانشناسی آموزشگاهی

روانشناسان عقیده دارند ورود به دبستان برای هر کودکی هیجان آور است ، زیرا کودک برای نخستین بار ا زخانه وخانواده جدا می شود واوّلین رویداد جدایی طولانی مدّت از مادر را تجربه می کند . این چنین تجاربی ضمن این که تسلط روی مهارت های جدید برای زندگی مستقل را فراهم می نماید ، لیکن به خاطر از دست دادن تماس های اولّیه مادری ، برای تعدادی از بچّه ها اضطراب آور و ناراحت کننده می باشد . کودکان با تصوّراتی که در طی سال های قبل از دبستان از پدر ، مادر ،برادر ، خواهر یا همبازی های خود کسب کرده اند ، دست در دست پدر یا مادر خود راهی مدرسه می شوند . وجود این تصوّرات می تواند به عنوان مشوقی ، کودکان را برای ورود به دبستان آماده کند یا حتّی بترساند . کودکان ، در اوّلین روز مدرسه ، به دلایلی چند برخی از هیجانات وهراس ها را تجربه می کنند .

برای مثال :

* چه کسی به من کمک می کند ؟

* آیا بچّه ها با من دوست می شوند ؟

* آیا خانواده ام را از دست خواهم داد ؟

* آیا آموزگار مرا دوست خواهد داشت ؟

* چه کسی بعد از کلاس برای بردن من می آید ؟

راههای زیادی برای آماده کردن کودکان جهت شروع سال تحصیلی جدید وجود دارد .ساده ترین این روش ها شامل :

1- تنظیم کردن ساعت خواب و بیداری کودک . این کار را می توانید از تطبیق دادن آهسته و تدریجی ساعت خواب کودکتان شروع کنید . برای مثال ، هر شب به کودکتان توصیه کنید چند دقیقه زودتر برای خوابیدن آماده شود . به نحوی که بتواند کم کم ساعت خواب خود را باساعت خواب تحصیلی هماهنگ کند . همچنین بعد از ایجاد یک روال مناسب و طبیعی برا ی خوابیدن ، این کار را نیز می توانید برای شُست و شو ، پوشیدن لباس ودرس خواندن نیز انجام دهید .

2- همان گونه که کودکتان را به زودتر خوابیدن عادت می دهید به همان منوال ساعت بیداری اش را نیز تغییر دهید . برای این کار می توانید طرز استفاده از یک ساعت   زنگ دار را به او بیاموزید تا بتواند بدون کمک شما در ساعت مناسب از خواب بیدار شود .

3- تماشای تلویزیون وسایر بازی های کامپیوتری را در کودکان محدود کنید .                                                                                                                                            می توانید به کودکتان کمک کنید تا از بین برنامه های متنوع تلویزیون ،فقط چند برنامه مورد   علاقه اش را برای تماشا انتخاب کند .

4- تقویت مهارت های خواندن ونوشتن .

می توانید با دعوت کردن چند همبازی به منزلتان این نوع فعّالیّت را در کودکتان تقویت کنید .یا می توانید با استفاده ازیک یا چند روّیه ساده و مبتکرانه توانایی آموزشی را در کودکتان پایه ریزی کنید . مثلاً با کودک خود قرار داد ببندید تا زمان مشخّصی را برای (خواندن ) بگذارد .

*کودک شما چه 6 ساله باشد وچه کلاس پنجم ابتدایی ، روشی را که شما می توانید در تقویت مهارت خواندن اوبه کار بگیرید ،خواندن با صدای بلند برای اوست .

* کتاب هایی را انتخاب کنید که کمی بالاتر از سطح خواندن کودک شما باشد تا از این طریق علاوه بر آموزش لغات جدید ،در درک مفاهیم جدید نیز به او کمک کنید وبا این روش عشق به کتابخوانی را در او تقویت کنید .

* اگر کودک شما تا اندازه ای از مهارت خواندن ونوشتن بر خوردار است می توانید یک دفترچه ارزان قیمت سیمی بخرید، یا چند ورقه سفید را بهم منگنه کنید تا بدین وسیله برای کودکتان یک دفترچه درست کنید .سپس اورا تشویق کنید که هر روز در آن با استفاده از کلمات خودش (زبان خودش)، در مورد افکارش برای شما بنویسید.

* در نوشتن ودیکته نویسی به او کمک کنید ( البته اگر از شما می خواهد ) ، امّا تا آنجا که امکان دارد سعی کنید که اورا تشویق کنید که به طور مستقل بنویسد.اگر برای نوشتن در مورد موضوع خاصی نیاز به کمک شما دارد ، می توانید کارهایی را که در گذشته برای پیدا کردن یک فکر تازه انجام می دادید به او یاری کنید . مثلاً به او یک جمله شروع « من دوست دارم . . . » بدهید .

* علاوه بر نوشتن ،اسم حروف و صدای آنها را با او تمرین کنید . به علاوه شناخت اعداد   وجمع های ساده ،چند مفهومی ریاضی هستند که شما می توانید با کودکتان تمرین کنید .

5- همچنین باید کودک را با دادن مداد وکاغذ ، برای نقّاشی کردن تشویق نمود . نقّاشی در تشکیل شخصیت وروان کودک اهمّیّت بسزایی دارد ، به او امکان می دهد تا مسائلی را که به صورت نامنظم برایش مطرح می شود ، به شکل منظمی در آورد .

6- ضمن آموزش ،بایستی کودک ورزش های مختلفی در حدّ توانایی خود نیز انجام دهد . ورزش به هماهنگی بدن ، حرکت ، ذهن ، اعتماد به نفس ومهارت خود یاری کودک کمک خواهد کرد .

7- اورا برای خرید لوازمی که وی برای انجام تکالیفش احتیاج دارد ، ببرید .نظیر خرید مداد ،دفتر ، مداد رنگی ، ماژیک، پاک کن ، خط کش ، و . . .

توصیه هایی در جهت آموزش مهارت های خود یاری به کودکان

اطّلاعاتی را که کودک شما در زمان رفتن به مدرسه باید بداند وبتواند بازگو کند عبارت است از : نام ونام خانوادگی ، نام پدر ومادر ، شماره تلفن، آدرس منزل .

َامن ترین راه از خانه به مدرسه را انتخاب کنید وچند بار کودک را همراه خود به مدرسه ببرید وبرگردانید وبه او توصیه کنید :

اگر چنانچه از سرویس مدرسه استفاده می کند به توصیه های زیر توجّه کند .

*  هنگام رفتن به مدرسه ، به موقع ، ودر ساعت وزمانی که مسئولین مدرسه تعیین کرده اند در محلّ مقرّر آماده باشد.

* حتماً صبحانه را میل کرده باشد .

* در درون سرویس از شوخی کردن و بلند صحبت کردن با دوستان خود خودداری کند.زیرا این عمل باعث حواس پرتی راننده می شود .

* هنگامی که در داخل سرویس قرار دارد از خارج کردن دست وسر خود از پنجره ی اتومبیل بپرهیزد.

* هنگام برگشت از مدرسه و بعد از پیاده شدن از سرویس ، بلافاصله به منزل رفته و از بازی کردن و صحبت کردن با افراد ناشناس جداً پرهیز نماید .

چنانچه از سرویس استفاده نمی کند بهتر است به توصیه های زیر توجه نماید :

* برای گذشتن از عرض خیابان از محلّ خط کشی عبور کند .

* از سوارشدن در اتومبیل های شخصی جداً خودداری نموده و فقط از وسایل عمومی از جمله اتوبوس های  شرکت واحد ومینی بوس های وابسته به شرکت واحد اتوبوس رانی استفاده نماید .

*برای گذشتن از عرض خیابان از محلّ خط کشی استفاده نماید .

* قبل از عبور ، کنار خیابان بایستد تا چراغ راهنمایی سبز شود ، ابندا به سمت چپ، بعد به سمت راست نگاه کند وآهسته ، بدون این که بدود از روی خط کشی مخصوص عابر پیاده عبور کند .

* از بازی و کنجکاوی در راه مدرسه بپرهیزد و یک راست به مدرسه برود و برگردد .

* در راه مدرسه هرگز با افراد ناشناس صحبت نکند .

آنچه لازم است ، والدین در حین شروع تحصیل به فرزندانشان بیاموزند :

1- ببینید که برنامه ی درسی فرزندتان چیست .

2- هر چه زودتر آموزگار فرزندتان را ملاقات کنید .

3- در جلسات انجمن اولیاء ومربیان شرکت کنید .بهتر است در هر بار شرکت در این جلسات لیستی از سوالات لازم را به همراه داشته باشید ودر مورد وضعیّت فرزندتان از آموزگارش سوال کنید .

4- اگر شرکت در این جلسات برای شما دشوار است ، می توانید در این رابطه با همسرتان تقسیم کار کنید .

5- یک روز را برای داوطلب شدن در کارهای مربوط به مدرسه اختصاص دهید .

6- از قبل اطّلاعاتی در مورد گردش های علمی وفعّالیّتهای فوق برنامه مدرسه کسب نمایید .

7- به فرزندتان کمک کنید که در فعّالیّت های خارج از مدرسه شرکت کند .مثل شرکت در اُردوهای علمی ،ورزشی وتئاتر.

باید بدانید حضور شما در فعّالیّت های مدرسه ،خصوصاً در کارهای گروهی ، این اطمینان ودلگرمی را به فرزندتان می دهد که شما هم علاقه مند به ادامه این نوع فعّالیّت ها هستید .

8- سعی کنید قبل یا بعد از صرف شام یک گفتگوی شبانه داشته باشید .برای این کار می توانید قبل یا بعد از صرف شام یا زمانی در عصر ، فرصتی را فراهم کنید که هر روز با فرزندتان در مورد مسائلی که در مدرسه اتفاق افتاده است صحبت کنید .به یاد داشته باشید نظارت روزانه بهترین راه برای مشارکت درآموزش فرزندتان می باشد .

9- سعی کنید به طور هفتگی یک پرسشنامه برای بچه ها به نحو طنز آمیز تنظیم کنید که در   جمعه ها ، به هنگام شب در باره آن صحبت کنید . لازم نیست که پیچیده باشد .این کار را فقط با چند سوال ساده ،که فرزندتان می تواند به آنها پاسخ دهد ،انجام دهید . می توانید از آنها در مورد چیزهایی که آنها را نگران می کنند ،سوالاتی را بپرسید . مثلاً چه چیزهایی از مدرسه را دوست دارند و چه چیزهایی کنجکاوی آنها را بر می انگیزاند .هرچه سوال ها اختصاصی تر باشد ،آنها آمادگی بیشتری خواهند داشت که در باره آن موضوع صحبت کنند .

10- سعی کنید همراه با کودکتان تجارب آموزشی او را افزایش دهید . همراه با خانواده برنامه گردش علمی بگذارید .باهم به کتابخانه ،کتابفروشی وموزه بروید وبا آنها در مورد چیزهایی که آنها را نگران می کنند ،سوالاتی را بپرسید .مثلاً چه چیزهایی که مایلند اطّلاعاتی را بیاموزند صحبت کنید .این نوع گردش ها می تواند روند یادگیری را از اطاق های در بسته کلاس بیرون بیاورد وبه شما کمک کند که با فرزندتان مشارکت فعّال داشته باشیدواز این طریق تجارب آموزشی کودک خود راافزایش دهید .

11- یک تابلو اعلانات را به دیوار بچسبانید .آن را به دو یا سه قسمت تقسیم کنید .در یک قسمت آن یک تقویم خانوادگی قرار دهید .قسمت دوم را به کارهای مربوط به مدرسه اختصاص دهید .در قسمت سوم افراد خانواده را تشویق کنید که به طور هفتگی با همدیگر ( یادداشت ،شعر ،نقل قول یا جملات فکاهی و خنده داری ) را بازگو کنند .شما حتّی می توانید روزانه یک کلمه ی (خاص) را در آن بنویسید و از افراد خانواده بخواهید تا قبل از شام در مورد آن صحبت کنند تا معنی آن را یادبگیرند یا از فرزند مدرسه ای تان بخواهید کلمه ی مورد نظر را دریک جمله بکار ببرد تا اطمینان پیدا کنید که کلمه ی مورد نظر را یاد گرفته است.

تابلوی اعلانات، بچّه ها را تشویق می کند که از مهارت خواندن و نوشتن خود بیشتر استفاده کنند

توصیه های مفید برای مادران درغیاب کودکان :

1- دسته گُل بزرگی از گُل های مورد علاقه تان را بخرید ودر جایی بگذارید که بتوانید تمام روز از آن لذّت ببرید .

2- نامه ای برای فرزندانتان یا فرزندتان بنویسید ودر آن ابراز کنید که چقدر به وجود آنها افتخار می کنید وچقدر منتظر وچشم به راه هستید که ببینید آنها از سال تحصیلی جدید لذّت می برند وخوب پیش می روند .

3- اوقاتی را به پیاده روی درپارک ،فضای سبز ،یا حتّی خیابان بگذرانید .

4- آلبوم ودفتر خاطرات قدیمی خود را بیرون بکشید وبا یادآوری ایّام گذشته بخندید .

5- سعی کنید به یک دوست قدیمی که مدّتی از او بی خبر مانده اید تلفن کنید . یا اگر احتیاج به سکوت دارید پریز تلفن را برای چند ساعت بکشید وبا خود خلوت کنید .

6- برای خرید یا خواندن یک کتاب نو به کتابخانه یا کتابفروشی بروید یا روزنامه یا مجله ای را آنطور که دوست دارید بخوانید .

7- چند دقیقه ای رابه این اختصاص دهید که به یاد روزهایی بیافتید که وقتی به سنّ فرزندتان بودید ،مدرسه چگونه بود ،چه چیزی را دوست داشتید ،چه می خواستید ،چه می کردید ،در چه مورد نگران بودید،عادت های روزانه تان چه بود ،می توانید تمامی آن را روی کاغذ بنویسید وزمانی که فرزندتان ازمدرسه به خانه بر می گردد ،آنها را با او در میان بگذارید واورا تشویق کنید که اوّلین روزهای مدرسه را با خاطرات شما مقایسه کنند .