وقتی فرزند خود را برای رفتن به مدرسه آماده می كنید صرفاً حقایقی را به او بگویید كه در مدرسه با آن روبرو می شود. اگر به جای این كه به او بگویید مدرسه چه جای خوبی است و چقدر به او خوش می گذرد و با چه بچه های خوبی آشنا خواهد شد ؛ بگویید كه كی به مدرسه خواهد رفت، در آنجا چه كار خواهد كرد و كی به دنبال او خواهید رفت ، تصویر روشن تری از كل مسئله پیدا خواهد كرد.

ای كاش والدینم می دانستند

( ارائه نكاتی برای برخورد صحیح با كلاس اولی ها )


وقتی فرزند خود را برای رفتن به مدرسه آماده می كنید صرفاً حقایقی را به او بگویید كه در مدرسه با آن روبرو می شود. اگر به جای این كه به او بگویید مدرسه چه جای خوبی است و چقدر به او خوش می گذرد و با چه بچه های خوبی آشنا خواهد شد ؛ بگویید كه كی به مدرسه خواهد رفت، در آنجا چه كار خواهد كرد و كی به دنبال او خواهید رفت ، تصویر روشن تری از كل مسئله پیدا خواهد كرد. تعریف شما از مدرسه ممكن است به صورتهای گوناگونی تعبیر شود نه آنچه كه واقعاً در انتظار كودك است. اگر حقایق را به او نگویید ، در ذهن خود وقایعی می سازد كه ممكن است با حقیقت فاصله زیادی داشته باشد . به عنوان مثال ، كودكی را می شناسم كه به او گفته بودند در مدرسه به او خیلی خوش خواهد گذشت. او در پایان روز اول سخت ناراحت شده بود ؛ زیرا به جای بازی كردن با كودكان دیگر با بچه های بسیاری روبرو شده بود كه گریه می كردند و مادرشان را می خواستند. از آنجا كه آنچه به او گفته بودند با آنچه در مدرسه دیده بود تفاوت زیادی داشت به سختی می توانستیم او را قانع كنیم كه با گذشت زمان اوضاع بهتر خواهد شد. تا آنجا كه به او مربوط می شد، او را گول زده بودند و هیچ دلیلی نمی دید كه روز دوم مدرسه ، بهتر از روز اول باشد.

او را فریب ندهید

فراموش نكنید كه به او بگویید در مدرسه چند ساعتی با آموزگار و سایر همشاگردی ها تنها می ماند و شما در پایان روز نزد او برمی گردید. حتی می توانید به او بگویید كه ممكن است در یكی دو روز اول تنها باشد و به او خوش نگذرد، اما پس از چندی به مدرسه عادت خواهد كرد. در همین زمان می توانید به او یادآوری كنید كه ممكن است بعضی از كودكان گریه كنند و مادرهایشان را بخواهند. سعی كنید تمام حوادثی را كه ممكن است در مدرسه برای او پیش بیاید برایش توضیح دهید تا چنانچه آن حوادث عملاً اتفاق افتاد ، آمادگی داشته باشد. اگر فقط از خوبی های مدرسه تعریف كنید و او با واقعه ناخوشایندی مواجه شود ، ناراحت می شود و ممكن است آنقدر تحت تأثیر قرار بگیرد كه نتواند با سایر كودكان بازی كند و یا با معلم خود ارتباط برقرار سازد و آنچه تدریس می شود را جذب كند. در ضمن اگر آموزگار قبل از شروع مدرسه در خانه به دیدار كودك بیاید، بسیار به نفع كودك تمام می شود.

به كودك اعتماد به نفس بدهید

هر چند كه كودكان ، معمولاً ، نسبت به رفتن به مدرسه اشتیاق دارند، اما غالباً در یكی دو روز اول زیاد به آنها خوش نمی گذرد. حتی اگر فرزند خود را كاملاً برای رفتن به مدرسه آماده كرده باشید ، باز هم این مسئله حادثه بسیار بزرگی در زندگی او به شمار می آید، زیرا این كار با دور شدن از مادر و ورود به محیطی جدید و ناشناس و رویارویی با غریبه ها همراه است. به همین دلیل بسیاری از مدارس از والدین می خواهند كه روز اول در مدرسه باقی بمانند و حتی در روزهای بعد نیز به این كار ادامه دهند تا كودك با محیط جدید خو بگیرد.

به طور كلی اگر كودك از قبل در محیطهای آموزشی حضور پیدا كرده باشد و رفتن به مدرسه در ادامه آن قرار گیرد، و اگر مدرسه برای آرام كردن كودك و از بین بردن اضطراب ناشی از دور شدن از والدین پیش بینی هایی كرده باشد، تجربه ای لذتبخش خواهد بود و چنانچه این كار به خوبی انجام شود اعتماد به نفس كودك بیشتر می شود. به همین دلیل است كه بعضی از كودكان در مدرسه شكوفا می شوند.

اضطرابش را دریابید

كودكی كه از رفتن به مدرسه اكراه دارد، كودكی است كه با دور شدن از مادر دچار اضطراب می شود. شاید اضطراب او بی مورد هم نباشد ، بخصوص اگر احساس كند كه با فرستادن او به مدرسه ، با زور از خانه بیرونش كرده اند. گاهی اوقات ، وقتی خواهر یا برادر كوچكتری در خانه وجود داشته باشد، كودك احساس می كند كه از عشق و محبت مادری محروم شده است ، علی الخصوص وقتی كه می بیند فرزند نورسیده هر روز عشق و محبت بیشتری را به خود اختصاص می دهد. از سوی  دیگر بعضی از كودكان با حضور در كلاس آموزگاری كه ترسناك است و به نیازهای آنها توجهی ندارد ، نسبت به مدرسه عكس العمل منفی پیدا می كنند .

به شیرینی تجربه اش كمك كنید

بعضی از كودكان صرفاً به زمان بیشتری برای آشنا شدن با مدرسه احتیاج دارند و آمادگی كمتری برای دور شدن از والدین دارند ، زیرا كه امنیت او را تضمین می كنند. اگر به اندازه كافی در كنار فرزند خود در مدرسه بمانید ، كودك به مدرسه اعتماد پیدا می كند و یاد می گیرد كه آموزگار برای آرام كردن و حمایت از او چنانچه موردی پیش بیاید ، در مدرسه حضور دارد.

گاهی عكس العمل منفی فرزند شما به دلیل روشی است كه برای آماده كردن او به كار برده اید . اگر والدین بیش از حد محتاط باشند و دائماً كودك را از خطرها و فجایعی كه ممكن است در مدرسه وجود داشته باشد بترسانند، كودك حق دارد كه دور از والدین خود احساس آرامش نكند. گاهی اوقات والدین دوست ندارند فرزند خود را به مدرسه بفرستند و ناخودآگاه نارضایتی و اضطراب خود را به كودك منتقل می كنند. تردیدی وجود ندارد كه كودك هم از رفتن به مدرسه اكراه پیدا می كند.

به هرحال برای تمام مشكلاتی كه ذكر شد  یك را ه حل وجود دارد: برای چند روز در كنار فرزند خود در مدرسه بمانید.

قسمت دوم

شما به عنوان پدر و مادر فکر می‌کنيد چگونه می‌توانيد فرزندتان را برای اولين روز مدرسه آماده کنيد و اين روز را به يادماندنی‌ترين روزهای زندگی سازيد؟

 

يار دبستانی من! شاد باش

اشک‌ها و لبخند‌ها است. خيلی‌ها ريزريز اشک می‌ريزند و بعضی‌هايشان به اندازه تمام پهنای صورت‌شان لبخند می‌زنند و شادند. روپوش‌ها رنگ‌رنگ با رنگ‌هایي شاد، رقص رنگ‌ها را در شيطنت‌ها و جست و خيزهايشان به يادتان می‌آورد و شما را غرق در خيال به سال‌ها پيش وقتی خودتان روز اول مدرسه را آغاز کرديد می‌برد. روز اول مدرسه، يکی از به يادماندنی‌ترين خاطرات زندگی همه ماست. 

روز اول مدرسه برای بيشتر کلاس‌ اولی‌ها، تجربه‌ای عجيب و واقعه‌ای بزرگ است. جدايی از والدين و اولين ساعات را به دور از خانه در محيطی جديد سپری کردن شايد چندان دلچسب نباشد و واکنش‌های گوناگونی را در بچه‌ها بيدار کند. شما به عنوان پدر و مادر فکر می‌کنيد چگونه می‌توانيد فرزندتان را برای اولين روز مدرسه آماده کنيد و اين روز را به يادماندنی‌ترين روزهای زندگی سازيد؟ 

 

غول را بکشيد 

شايد فرزند شما دوست داشته باشد اسباب‌بازی‌ها و عروسک خود را در روز جشن شکوفه‌ها با خود به مدرسه ببرد، خوب چه اشکالی دارد جز اينکه روز اول مدرسه را برای او عادی‌تر جلوه خواهد داد. شما به عنوان پدر و مادر اولين کاری که در راستای کمک به کلاس اولی‌تان می‌توانيد بکنيد؛ همين است که غولی که کودک از اين روز در ذهن خود ساخته است، بکشيد و از بين ببريد. مدير کل دفتر آموزش ابتدايی نيز در سال گذشته اعلام کرده است در روز شکوفه‌ها، کلاس اولی‌ها می‌توانند با اسباب‌بازی‌ها و هر پوششی که دوست دارند به مدرسه بروند. در اين روز جشن‌های ويژه‌ای برای کلاس‌ اولی‌ها در مدرسه برگزار می‌شود و حضور والدين در کنار کودکان به دلگرمی آنها کمک خواهد کرد. تلاش کنيد روز اول مدرسه را به فضايی شاد و دلچسب برای فرزندتان تبديل کنيد و و از بايد و نبايد و امر و نهي کردن به کودکتان خودداري کنيد: تلاش کنيد اين روز را روزي بزرگ و به ياد ماندني معرفي کنيد.

 

چراغ‌هاي اضطراب خاموش 

کلاس اولي‌ها در اين روز با محيطي جديد و بزرگ، آدم‌هاي جديد و قوانين تازه آشنا مي‌شوند که همه آنها مي‌توانند استرس‌زا و اضطراب‌آور باشند. بهروز جليلي، روانپزشک کودکان، عقايد تامل‌برانگيزي در اين‌باره دارد. او مي‌گويد: «دانش‌آموزان کلاس اولي به دو گروه تقسيم مي‌شوند؛ گروه اول آنهايي هستند که تجربه مهد کودک را داشته و تحمل دوري از والدين را تجربه کرده‌اند و به دور بودن از خانه تا حدودي عادت کرده‌اند و گروه دوم آنهايي هستند که براي اولين بار دوري از خانواده را تجربه مي‌کنند که به طور طبيعي، در گروه دوم کار معلم و والدين قدري مشکل‌تر است». او مي‌افزايد: «والدين بايد در اين روزها آموزش‌هايي را براي فرزندان خود داشته باشند؛ آموزش‌هايي که در آن شيوه برخورد با اطرافيان چگونگي آماده شدن سريع براي رفتن به مدرسه و شيوه پوشيدن لباس کودکان به وسيله خود آنها در نظر گرفته شود.» آشنا کردن کودکان با برخي نکات ساده مي‌تواند چراغ‌هاي اضطراب‌ را در روز اول مدرسه در ذهن‌شان خاموش کند. 

 

گفتگو با کلاس اولي‌ها 

شايد دوست داشته باشيد يک کتابچه راهنما از طرف مدرسه در اختيار شما قرار گيرد تا به وسيله آن فرزندتان را براي روز اول مدرسه آماده کنيد. در چنين دفترچه راهنمايي به کودک کلاس اولي خود بگوييد که: 

• در روز اول مدرسه، معلم از او درس نمي‌پرسد و لازم نيست آمادگي ويژه‌اي براي برخورد با آموزگار داشته باشد. خيالش را راحت کنيد: «در روزهاي آينده که مطالب جديد را خوب ياد گرفتي، مي‌توانيم با هم درباره درس خواندن و درس پاسخ دادن به آموزگار گفتگو کنيم.» 

• درباره روز اول مدرسه خودتان و خاطرات آن روز برايش تعريف کنيد که شادي‌ها و تجربه‌هاي درخشاني در مدرسه انتظار او را مي‌کشد. به او بگوييد خودتان در روز اول مدرسه چه احساسي داشتيد و آموزگار و دوستانتان با شما چه برخوردي داشتند. 

• تلاش کنيد به او بفهمانيد که شما هم همان استرس‌ها و اضطراب را از سر گذرانده‌ايد و آنچه در مدرسه بوده است، بهتر از آنچه فکر مي‌کرديد بوده است. اگر خواهر يا برادر بزرگ‌تري دارد، از او بخواهيد تجارب خوش روز اول مدرسه‌اش را براي کوچولوي کلاس اولي شما تعريف کند. 

 

تکاليف والدين براي روز اول 

والدين مي‌توانند کارهاي متفاوت و جالبي در روزهاي قبل از آغاز مدرسه انجام دهند تا روز اول مدرسه را طبيعي‌تر جلوه مي‌دهند. شايد بتوان اين کارها را تکاليف والدين براي روز اول مدرسه ناميد که به کلاس اولي‌ها کمک مي‌کند با شوق بيشتري پا به دبستان بگذارند: 

• فرزندتان را در تابستان به بهانه ثبت‌نام، گرفتن پرونده و مواردي مانند آن به مدرسه‌اش ببريد و تمام فضاهاي داخلي درون آن را از کلاس‌ها تا دست‌شويي‌ها به او نشان دهيد. اين کار شايد در روز اول مدرسه به دليل شلوغي و ازدحام والدين و کودکان امکان‌پذير نباشد. گذر از خياباني که دبستان کودک‌تان در آن واقع است نيز او را با فضاي مدرسه‌اش که بايد هر روز به آنجا برود، آشنا خواهد کرد.  

• کتاب‌هاي داستاني را براي او بخريد و بخوانيد که در آن کودک داستان به مدرسه مي‌رود. اين کتاب‌ها اگر داراي تصاوير رنگي و جذاب باشند، به کلاس اولي‌ها کمک مي‌کنند تا خود را در قالب شخصيت داستان قرار دهند و با مدرسه و فضاي آن آشناتر شوند.  

• اسم فرزندتان، شماره منزل و شماره تلفن و نشاني خود را روي يک کاغذ بنويسيد و در جيب کودکتان يا درون کيف مدرسه‌اش جاي دهيد. اين کار به کلاس اولي‌ها احساس امنيت و آرامش خواهد داد که در مدرسه گم نخواهند شد. 

• کودکتان را به تنهايي در روز اول مدرسه و هفته‌هاي نخست به مدرسه نفرستيد. وقتي او خودش را در محيط جديد و غريبه حس کند در بين اطرافياني که همه با والدين خود پا به مدرسه گذاشته‌اند، احساس تنهايي خواهد کرد، هيجان روز اول مدرسه از شب قبل، صبح روز اول، به صدا درآمدن زنگ کلاس و حتي بازگشت به منزل همراه کلاس اولي‌ها است و چه بهتر است که او همراهي داشته باشد تا اين لحظات را در کنار او سپري کند.  

• اگر برايتان امکان ندارد، همراهش برويد از پدر بزرگ يا مادر بزرگ و يا خواهر و برادر بزرگ‌ترش بخواهيد که او را همراهي کند. 

• يک ماه قبل از آغاز مدرسه براي خريد لوازم‌التحرير، کيف و لباس با کلاس اولي‌ها به بازار برويد. اين زماني مناسب است که کلاس اولي‌ها احساس کنند به موقع براي رفتن به مدرسه آماده مي‌شوند و شور و شوق مدرسه در وجودشان بسيار زياد است. به تعويق انداختن آن به روزهاي آخر شهريور آنها را دچار استرس خواهد کرد که مبادا دير براي رفتن به مدرسه آماده شوند.  

 

بايدها و نبايدهاي روز اول مدرسه  

روز اول مدرسه قوانين نانوشته‌اي دارد که خيلي‌ها آنها را مي‌دانند ولي گاهي ممکن است به دليل مشغله‌هاي شغلي و حرفه‌اي نتوانيد برنامه‌ريزي دقيقي براي اين روز کرده باشيد و بعضي از بايدها و نبايدها را به عنوان والدين از ياد برده باشيد.  

توجه به اين نکته‌ها، کلاس اولي‌ها را از نظر جسماني و ذهني و بدني در اين روز آماده‌تر خواهد کرد: 

• کلاس‌ اولي‌ها شب قبل از مدرسه بايد شام سبکي نوش جان کنند و به موقع به رختخواب بروند. تلاش کنيد که يک شيشه آب در اختيار کودکتان قرار دهيد تا بتواند به اندازه کافي آب بنوشد. در اين روز کودکان به دليل اضطرابي که دارند زود تشنه مي‌شوند.  

• کلاس‌ اولي‌ها را روز اول با لباس‌هايي راحت به مدرسه بفرستيد. کفش راحت، روپوش و مقنعه راحت و شلواري که تنگ نباشد، کودکان را در اين روز زير فشار و استرس کمتري قرار خواهد داد.  

• پس از پايان روز اول مدرسه، در راه بازگشت به خانه و يا هنگامي که فرزندتان به منزل بازگشت به صحبت‌هاي او به دقت گوش دهيد. در اين صحبت‌ها شما مشکلات و ترس‌هاي او را خواهيد يافت و مي‌توانيد راه‌حل‌هايي مناسب را براي حل آن در پيش گيريد.  

• به او نشان دهيد که دوست داريد داستان‌هاي مدرسه‌اش را بشنويد. به اين ترتيب تشويق خواهد شد آنچه برايش در مدرسه رخ مي‌دهد، برايتان تعريف کند و مشکلات و شادي‌هايش را با شما در ميان بگذارد. 

• خيلي از بچه‌ها از سرويس مدرسه يا حتي راننده سرويس مي‌ترسند و يا غريبي مي‌کنند. مي‌توانيد در روز اول با او سوار سرويس مدرسه شويد.